Кампазітар, дырыжор і педагог; класік польскай і беларускай вакальнай лірыкі, стваральнік нацыянальнай класічнай оперы.

Нарадзіўся ў фальварку Убель Ігуменскага павета Мінскай губ. (цяпер Чэрвеньскі раён) у шляхецкай сям’і. Пачатковую адукацыю атрымаў дома, музычную - у Мінскай музычнай школе Д.Стафановіча. 18 гадоў (з 1840 да 1858) працаваў арганістам і дырыжорам у Вільні, а з 1858 і да канца жыцця - дырыжорам опернага тэатра ў Варшаве, з 1864 таксама прафесар Музычнага інстытута.

Стварэнне першых вадэвіляў, музычных камедый і камічных опер М. звязана з Беларуссю. У 1834 мінскімі аматарамі пастаўлены адзін з першых яго музычных твораў "Канторскія служачыя"; у 1841 у Гродне, а ў 1843 у Мінску паказаны аднаактовы жарт "Латарэя" (лібрэта Корвін-Мілеўскага). На лібрэта В.Дуніна-Марцінкевіча ім напісаны "Рэкруцкі набор" (з К.Кжыжаноўскім; пастаўлена ў 1841 у Мінску), "Спаборніцтва музыкаў", "Чарадзейная вада" (спектакль у Мінску ставіўся 21 раз), "Ідылія" ("Сялянка", з К.Кжыжаноўскім; пастаўлена ў 1852 у Мінску; у 1853-55 ставілася ў Бабруйску, Слуцку, Нясвіжы, Глуску і інш.). Прэм’ера камічнай оперы "Ідылія" адбылася 9.2.1852 у Мінскім гарадскім тэатры.

Дзякуючы выкарыстанню ў лібрэта беларускай мовы (побач з польскай) і апоры на беларускі фальклор гэтая падзея стала значнай вяхой у гісторыі беларускай музычнай культуры. Упершыню з беларускай тэатральнай сцэны гучалі нацыянальныя мелодыі, прымаўкі і прыказкі. Гэта была не проста творчая смеласць драматурга і кампазітара, якія адважыліся ва ўмовах знявагі да ўсяго беларускага адкрыта заявіць пра свае сімпатыі, а глыбока прадуманая і свядомая акцыя, што адлюстроўвала творчыя, грамадзянскія і ідэйныя пазіцыі аўтараў. Трэба было мець немалую мужнасць, каб у часы Мікалая І так гаварыць аб прыгонніцтве, як у "Ідыліі" В.Дуніна-Марцінкевіча і М. Іх погляды не заўсёды падтрымлівалі і блізкія сябры. Нават У.Сыракомля, які хваліў Дуніна-Марцінкевіча за тое, што ён "першы адважыўся стварыць вялікі твор на нашай народнай гаворцы", лічыў яго творы "залішне вострымі", а вядомы варшаўскі музычны крытык Ю.Сікорскі неаднойчы дакараў М. за сацыяльна завостраныя сюжэты, якія надавалі музыцы "непажаданы характар".

Светапогляд М. сфарміраваўся ўжо ў юнацкія гады, што прайшлі на Беларусі. З малых гадоў будучы кампазітар адчуў хараство і прывабнасць беларускага фальклору, асабліва беларускай песні. Таму беларускі каларыт дамінуе амаль ва ўсіх яго творах,асабліва ранніх. У прадмове да 1-га выпуску "Хатняга спеўніка" (1844) М. паведамляў, што змясціў у ім "песні прынёманскіх вёсак... у гэтых паэтычных творах найярчэй праявіўся нацыянальны характар і мясцовы каларыт", а "тое, што ёсць у ёй народнага, нацыянальнага, мясцовага, што з’яўляецца водгаласам нашых дзіцячых успамінаў, ніколі не перастае падабацца жыхарам той зямлі, на якой яны нарадзіліся і выраслі". У больш познія гады М. шчодра чэрпаў з крыніцы беларускай народнай творчасці. Так, у оперы "Фліс" ("Плытагоны", 1858) Р.Шырма адзначыў "такое багацце песенных і танцавальных народных інтанацый, што часам ствараецца ўражанне, што ты дзесьці пад Слуцкам ці каля Мінска прысутнічаеш на народным свяце".

На працягу ўсяго жыцця М. падтрымліваў цесную сувязь з беларускімі музыкантамі, аказваў ім самую разнастайную падтрымку ў творчай дзейнасці. Ён сам быў настаўнікам ігры на фартапіяна мінскай піяністкі І.Горват, пасылаў розным выдаўцам, у т.л. Ф.Лісту, творы Ф.Міладоўскага, пісаў артыкулы пра сваіх суайчыннікаў - мінскага фартэпіяннага і арганнага майстра І.Бяляўскага, гродзенскую скрыпачку Т.Юзафовіч, рэцэнзаваў іх працы, у прыватнасці кнігу Н.Орды "Граматыка музыкі", дапамагаў набыць музычную адукацыю Каміле Марцінкевіч, скрыпачцы Б.Крыгер, наладжваў іх канцэрты. М. рэгулярна дасылаў у Мінск Д.Стафановічу і Ф.Міладоўскаму экзэмпляры сваіх твораў.

Са сталых яго опер найбольш папулярныя "Галка" (1847, пастаўлена ў 1854, 2-я рэдакцыя - у 1859), адметная вастрынёй сацыяльна-крытычнага кірунку. У Мінску яна ўпершыню пастаўлена ў 1856; а праз 120 гадоў (1875) зноў пастаўлена на сцэне Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. У ліку найбольш значных яго опер: "Графіня" (1859), "Вербум нобіле" ("Слова гонару", 1860), "Парыя" (1869), "Страшны двор" (1865). Апошняя опера ў 1952 пастаўлена Дзяржаўным тэатрам оперы і балета Беларусі ў перакладзе на беларускую мову М.Танка. Ён аўтар больш як 300 сольных песень, што ўвайшлі ў 12 "Хатніх спеўнікаў", у іх ліку 12 песень напісаны на вершы Я.Чачота; кантаты "Крымскія санеты" на словы А.Міцкевіча.

Глядзі таксама: